De digitale euro: voorbereiden op een mogelijke introductie

Inleidende verklaring door Piero Cipollone, directielid van de ECB, voor de Commissie economische en monetaire zaken van het Europees Parlement

Brussel, 24 maart 2026

Bedankt voor deze gelegenheid om u een update te geven over de digitale euro en uw vragen te beantwoorden.

Vorige week bevestigden de leiders van het eurogebied opnieuw dat voortgang met dit initiatief van cruciaal belang is.^[1] En in uw recente resolutie over het jaarverslag van de ECB hebt u benadrukt hoe belangrijk dit project is om de monetaire soevereiniteit van de EU te versterken, de versnippering van retailbetalingen te verminderen en de integriteit en veerkracht van de gemeenschappelijke markt te ondersteunen.^[2]

Het Eurosysteem werkt ondertussen verder aan de technische voorbereidingen om ervoor te zorgen dat we klaar zijn voor de invoering van een digitale euro die in het hele eurogebied en in alle gebruikssituaties werkt. We zullen pas overwegen de digitale euro uit te geven zodra de wetgeving rond is, en de uitgifte zal volledig in overeenstemming met deze wetgeving zijn.

Met dezelfde vastberadenheid zorgen we er tegelijkertijd voor dat centralebankgeld zijn rol als anker op de financiële wholesalemarkten van de toekomst behoudt. In het derde kwartaal van 2026 starten we met Pontes, de toepassing van het Eurosysteem voor de afwikkeling van transacties op basis van distributed ledger-technologie in centralebankgeld. En eerder deze maand hebben we een routekaart gepubliceerd voor Appia, een initiatief waarbij we samen met private en publieke belanghebbenden bouwen aan een geïntegreerde Europese markt voor digitale activa.^[3]

Vandaag wil ik u bijpraten over vier belangrijke onderdelen van onze lopende werkzaamheden voor de digitale euro: i) onze inspanningen om inclusie en toegankelijkheid vanaf de ontwerpfase te waarborgen, ii) ons werk op het gebied van innovatie, iii) hoe we ervoor zorgen dat de digitale euro past in het bredere Europese betaalecosysteem, en iv) de activiteiten rond het proefproject voor de digitale euro.

Inclusie en toegankelijkheid vanaf het ontwerp

Ik zou willen beginnen met een zeer belangrijk aspect van de digitale euro: inclusie.

Om als een ware digitale aanvulling op contant geld te dienen, moet de digitale euro toegankelijk zijn voor iedereen. Dus ook voor mensen met een beperking. Er zijn bijvoorbeeld naar schatting ongeveer 30 miljoen Europeanen blind of slechtziend.^[4] Deze inspanningen strekken zich ook uit tot digitale financiële uitsluiting. Uit onderzoek blijkt namelijk dat meer dan een op de vijf Europeanen niet op zijn gemak is met digitale financiële diensten.^[5] Het is aan ons om te voorzien in de toegankelijkheidsbehoeften van deze burgers – en vele anderen. Dit is bovendien iets waar consumentenorganisaties consistent voor pleiten.^[6]

Om dit te bereiken, is digitale financiële inclusie vanaf het begin een integraal onderdeel gemaakt van het project voor de digitale euro. Toegankelijkheid vanaf het ontwerp is en blijft een belangrijke overweging bij alle activiteiten rond de digitale euro.

Daarom hebben we in de eerdere fase onderzoek gedaan in het hele eurogebied, onder andere via interviews en focusgroepen met kwetsbare consumenten.^[7] Dit stelde ons in staat om uitdagingen met betrekking tot betaalwijzen, zoals systeemcomplexiteit en belemmeringen in verband met beschikbaarheid en acceptatie, met grote precisie in kaart te brengen en zo te zorgen dat onze verdere werkzaamheden volledig op hun behoeften zijn afgestemd.

Enkele weken geleden hebben we een belangrijke volgende stap gezet met het ondertekenen van een samenwerkingsovereenkomst met de ONCE Foundation for Cooperation and Social Inclusion of People with Disabilities.^[8] ONCE zal met ons samenwerken aan het ontwerp van de app voor de digitale euro en de werking ervan testen zodra de eerste prototypes beschikbaar zijn. Zo kunnen we toegankelijkheid vanaf het ontwerp integreren in de ontwikkeling van de mobiele app en lopen we niet later tegen problemen aan.

We doen bijvoorbeeld onderzoek naar adaptieve gebruikersinterfaces, inclusief functies zoals stembediening, schermen met een groter lettertype en vereenvoudigde werkstromen. Zo zorgen we ervoor dat de app voor de digitale euro eenvoudig in gebruik is voor mensen met toegankelijkheidsbehoeften of een beperkte digitale geletterdheid. Ook kijken we naar budgetbeheer en hulpmiddelen om consumenten te helpen hun dagelijkse uitgaven en financiën goed te beheersen.

Onze insteek is niet om enkel die toegankelijkheidsfuncties aan te bieden die minimaal zijn vereist vanuit de Europese toegankelijkheidswet^[9], maar om verder te gaan en tegemoet te komen aan de behoeften van alle consumenten in het eurogebied – net zoals bankbiljetten nu in de fysieke wereld.

Innovatie

Binnen het project voor de digitale euro werken we niet alleen nauw samen met consumentenorganisaties. We bundelen ook onze krachten met die van de private sector om het volledige innovatiepotentieel van dit initiatief te kunnen ontsluiten.

De EU kent geen gebrek aan innovatie, maar staat wel voor uitdagingen om innovatie op te schalen en versnippering over landsgrenzen heen aan te pakken. Zonder voldoende schaalgrootte is het voor Europese betaaldiensten lastig om de vaste kosten van innovatie efficiënt op te vangen, wat vervolgens de dominante positie van niet-Europese bedrijven, die profiteren van een mondiaal bereik, versterkt.

De digitale euro kan hier verandering in brengen en uiteindelijk de productiviteit en weerbaarheid vergroten, zoals ook het Internationaal Monetair Fonds aangeeft.^[10]

De digitale euro zal een gemeenschappelijke betaalinfrastructuur en gedeelde standaarden bieden waarop de markt kan voortbouwen met innovatieve diensten, die toegevoegde waarde hebben. Het unieke, pan-Europese bereik van de digitale euro stelt de private sector in staat oplossingen naar het hele eurogebied op te schalen, waardoor voor bedrijven en betaaldienstverleners de deuren worden geopend om nieuwe bedrijfsmodellen te testen en hun klantenbestand over nationale grenzen heen uit te breiden.

In 2024 hebben we een samenwerkingsinitiatief met de markt gelanceerd om na te gaan hoe de digitale euro innovatie kan aanmoedigen en nieuwe zakelijke kansen kan ontsluiten.^[11] Dit innovatieplatform trok ongeveer 70 marktdeelnemers – waaronder winkeliers, banken, fintechbedrijven en onderzoekers – die concrete ideeën hebben voorgesteld over hoe de digitale euro innovatie kan stimuleren, groei kan bevorderen en dagelijkse betalingen voor mensen en bedrijven kan vereenvoudigen.

Gezien de grote belangstelling van de markt voor het innovatieplatform zetten we onze samenwerking met de private sector voort, waarbij we ons richten op twee werkstromen: experimenteren en verkennen.

Het doel van de werkstroom experimenteren is om de markt te ondersteunen bij de ontwikkeling van innovatieve functies en diensten met toegevoegde waarde die de technologische mogelijkheden van de digitale euro benutten, zoals voorwaardelijke betalingen, 24/7/365-beschikbaarheid en een pan-Europees bereik.

In 2026 zal de werkstroom veelbelovende ideeën uit de vorige projectfase opnieuw bekijken en bespreken hoe deze kunnen worden ondersteund om concrete mogelijkheden voor de markt te creëren. We willen marktdeelnemers – betaaldienstverleners, fintechbedrijven en aanbieders van IT-diensten – ondersteunen bij de ontwikkeling van innovatieve functies die verder gaan dan de kernfunctionaliteit die het Eurosysteem biedt. Daarbij ligt de nadruk van de werkstroom voornamelijk op voorwaardelijke betalingen en andere diensten die de gebruikerservaring kunnen verbeteren, zoals elektronische bonnetjes, het delen van rekeningen en instrumenten voor budgetbeheer.

Deze diensten hebben een aanzienlijke potentiële waarde voor mensen in Europa en ontsluiten tegelijkertijd nieuwe omzetstromen voor Europese bedrijven. Voorwaardelijke betalingen kunnen bijvoorbeeld automatische terugbetalingen mogelijk maken in geval van reisverstoringen of ervoor zorgen dat reizigers altijd de voordeligste tarieven betalen, waardoor reizen gemakkelijker, goedkoper en minder stressvol wordt.

Als onderdeel van deze werkstroom onderzoeken we ook het innovatiepotentieel van de offline functie van de digitale euro. Zo organiseren we een hackathon voor offline betalingen, waarbij we samenwerken met marktdeelnemers om innovatieve toepassingen en functionaliteiten in kaart te brengen en de gebruikerservaring te verbeteren.

De werkstroom voor verkennen is meer toekomstgericht en kijkt naar technologische ontwikkelingen en functies die in latere edities van de digitale euro kunnen worden geïntegreerd. We gaan actief in gesprek met bedrijven om een breed scala aan betaalinstrumenten te verkennen, ter ondersteuning van zowel business-to-businesstoepassingen als microbetalingen.^[12]

In deze werkstroom blijven we ook kijken naar zeer geavanceerde technieken zoals het gebruik van kunstmatige intelligentie in het betalingsverkeer en machine-naar-machinetoepassingen. Aangezien betaaltoepassingen zich blijven ontwikkelen, moeten we ernaar streven een echt Europees betaalnetwerk voor deze toepassingen op te zetten om te voorkomen dat we in de toekomst worden geconfronteerd met dezelfde afhankelijkheden als vandaag de dag – denk aan betalingen bij verkooppunten.

De plaats van de digitale euro in het betaallandschap

De afgelopen maanden hebben we ook vooruitgang geboekt met gesprekken met de sector over de plek die de digitale euro in het huidige betaallandschap zou innemen. Bijzondere aandacht ging daarbij uit naar de synergie met binnenlandse Europese betaalsystemen.

We onderzoeken twee veelbelovende integratiemogelijkheden: ‘co-badging’ met binnenlandse betaalsystemen en het vaststellen van gemeenschappelijke Europese standaarden.^[13] We bespreken deze twee mogelijkheden actief met marktpartijen in de Euro Retail Payments Board en de Rulebook Development Group.

Deze twee vormen van synergie onderstrepen wat we al eerder hebben gezegd, namelijk dat de digitale euro niet zal concurreren met private Europese betaalmiddelen, maar hen juist helpt om in heel Europa op te schalen.

Ten eerste kan de digitale euro bestaande nationale Europese betaalsystemen aanvullen door middel van co-badging op fysieke kaarten. Dit betekent dat gebruikers slechts één kaart nodig hebben om te betalen in winkels die het binnenlandse systeem accepteren en dat ze met die kaart ook in alle andere winkels in het eurogebied betalingen kunnen doen, dankzij de co-badging met de digitale euro.

De digitale euro kan ook in door Europese banken verstrekte digitale portemonnees worden geplaatst, samen met binnenlandse kaarten of rekening-naar-rekeningsystemen. Stel: u bent in een pub in Dublin, waar uw binnenlandse betalingssysteem dat u in uw dagelijks leven gebruikt (opgenomen in de portemonnee van uw Spaanse bank) niet wordt geaccepteerd. Met de digitale euro zou dit geen enkel probleem zijn: binnen dezelfde portemonnee kunt u gewoon overstappen op betalen met de digitale euro.

Dit vermindert de afhankelijkheid van duurdere internationale kaartsystemen die traditioneel worden gebruikt voor co-badging en portemonnee-integratie, en zorgt ervoor dat u overal in het eurogebied kunt betalen met een Europese betaaloplossing.^[14] Bovendien, als de bank u een kaart geeft die ook werkt met de digitale euro, dan behoudt ze de hele transactievergoeding als u betaalt met die digitale euro. De afgelopen maanden hebben we de gebruikerservaring en specifieke juridische en technische aspecten van co-badging besproken in workshops met betaaldienstverleners en winkeliers, gezien hun grote belangstelling voor deze onderwerpen.

Ten tweede zal de digitale euro een Europese standaard voor retailbetalingen vaststellen in de vorm van verbeterde versies van bestaande Europese standaarden – een interoperabel ‘spoornet’ waarop particuliere aanbieders over de grenzen heen kunnen bouwen, innoveren en uitbreiden.

Zoals ik al vaak heb gezegd, kunt u dit zien als een spoornetwerk. De infrastructuur is openbaar, maar particuliere ondernemingen kunnen de sporen gebruiken om elke bestemming in Europa te bereiken en te concurreren op het gebied van diensten, kwaliteit en innovatie.

Daarom ontwikkelen we het rulebook voor de digitale euro in nauwe samenwerking met marktpartijen in het kader van de Rulebook Development Group. Deze collectieve werkzaamheden stellen ons in staat om in een vroeg stadium duidelijkheid te verschaffen over hoe bestaande oplossingen kunnen bouwen op, en gebruikmaken van, de standaarden van de digitale euro. En bij het vaststellen van deze standaarden werken we samen met de Europese marktdeelnemers en normalisatie-instellingen om waar mogelijk gebruik te maken van bestaande standaarden.

Voortbouwend op de inbreng van de sector in de speciale werkstroom van de Rulebook Development Group, kondigde de ECB vorig jaar aan potentiële open standaarden te onderzoeken.^[15] Sindsdien hebben we onze dialoog met normalisatie-instellingen verder geïntensiveerd.

Deze zomer verwachten we de Europese standaarden voor de digitale euro te kunnen aankondigen. Daarna zullen we nauw samenwerken met marktpartijen om hen te helpen deze nieuwe standaarden zo snel mogelijk in betaalterminals te integreren.

Een belangrijk punt is dat de standaarden voor de digitale euro pas kunnen worden afgerond als de wetgeving is aangenomen. Pas dan kan de markt zeker zijn dat deze standaarden binnen het hele eurogebied breed ingang zullen vinden. Met die zekerheid kunnen particuliere betaalinitiatieven de gebruikersinfrastructuur van de digitale euro alvast gaan benutten nog voordat de eigenlijke digitale euro wordt uitgegeven.

Concreet: als winkeliers hun betaalterminals upgraden, kunnen de nieuwe apparaten klaar zijn voor de digitale euro. Dit zal Europese betaaldienstverleners in staat stellen hun bereik en assortiment aan ondersteunde toepassingen uit te breiden, waardoor onze strategische autonomie en veerkracht zal worden versterkt zodra de wetgeving is aangenomen.

Een spoedige vaststelling van de verordening betreffende de digitale euro is daarom essentieel om de voordelen van dit project voor Europese private betaaloplossingen te ontsluiten.

Proefproject voor de digitale euro

Tot slot wil ik het hebben over ons proefproject.

Deze stap is van cruciaal belang om de infrastructuur die we ontwikkelen onder reële omstandigheden te testen. Het stelt ons ook in staat om gestructureerde feedback te verzamelen. Betaaldienstverleners die deelnemen aan het proefproject zullen uit eerste hand ervaring opdoen met het ecosysteem van de digitale euro, en op basis van hun bevindingen kunnen de technische specificaties verder worden aangescherpt.

Het proefproject test de beoogde functies van de digitale euro in een gecontroleerde omgeving, waarbij de nadruk ligt op betalingen tussen personen en tussen personen en bedrijven. Dat doen we door een combinatie van activiteiten, zowel online als offline in de gebouwen van de centrale banken van het Eurosysteem. De deelnemers aan het project zijn medewerkers van centrale banken van het Eurosysteem en geselecteerde winkeliers die dagelijks diensten in onze kantoorgebouwen – bijvoorbeeld in cafetaria’s en restaurants – of e-commercediensten verlenen.^[16]

Begin maart hebben we een oproep gedaan tot het indienen van blijken van belangstelling, waarbij betaaldienstverleners met een vergunning worden uitgenodigd om deel te nemen aan het proefproject. Het Eurosysteem zal de aanvragen evalueren op basis van de deelnamevereisten en gewogen evaluatiecriteria.^[17]

Het proefproject heeft al veel belangstelling gewekt onder belanghebbenden, van wie velen hebben deelgenomen aan de twee focussessies in januari en maart.^[18] De komende weken blijven we contact onderhouden met de markt in de aanloop naar de deadline voor het indienen van aanvragen in mei. Geselecteerde betaaldienstverleners krijgen in juni bericht, en de bedoeling is om al in het derde kwartaal te beginnen met de ontwikkelingsfase, zodat het proefproject (dat twaalf maanden zal duren) in de tweede helft van 2027 van start kan gaan.

Het proefproject is een concrete stap in de voorbereidingen om ervoor te zorgen dat we technisch klaar zijn voor een mogelijke uitgifte van de digitale euro vanaf 2029, op basis van de huidige aanname dat de medewetgevers de verordening in de loop van dit jaar zullen goedkeuren.^[19]

De gereedheid van het Eurosysteem is slechts één kant van het verhaal. Mocht het besluit worden genomen om de digitale euro uit te geven, dan is het zaak dat alle betaaldienstverleners die uiteindelijk verantwoordelijk zijn voor de distributie van de digitale euro aan burgers even goed zijn voorbereid.

Daarom zullen we ervoor zorgen dat alle marktdeelnemers van de resultaten zullen profiteren, ongeacht of zij hebben deelgenomen aan het proefproject. Alle relevante informatie zal worden gepubliceerd en beschikbaar worden gesteld aan het grote publiek. We beschikken al over een speciale webpagina met aanzienlijke technische documentatie en antwoorden op vragen van betaaldienstverleners.^[20] Deze zullen we blijven actualiseren om alle marktpartijen van elke stap op de hoogte te houden.

We houden u op de hoogte van de voortgang van het proefproject tijdens onze regelmatige uitwisselingen.

Conclusie

Laat ik nu afsluiten.

De digitale euro is een Europees project. Het kan innovatie en concurrentievermogen versterken, inclusie vergroten, versnippering op onze betaalmarkt verminderen en de schokbestendigheid van Europa vergroten in een steeds onzekerder mondiale omgeving.

Zoals ik vandaag heb uiteengezet, vorderen we op al deze fronten gestaag met onze technische werkzaamheden. In dit stadium is het de taak van het Eurosysteem om gereed te zijn. Via proefprojecten, contacten met marktdeelnemers en onze werkzaamheden op het gebied van standaarden leggen we de technische basis.

Een duidelijk en tijdig rechtskader zou ons in staat stellen onze voorbereidingen af te ronden en zou marktdeelnemers, onder wie betaaldienstverleners en winkeliers, zekerheid geven over wat ze moeten doen om klaar te zijn voor de digitale euro.

We kijken uit naar het standpunt dat de Commissie economische en monetaire zaken over deze belangrijke kwestie zal innemen.

Graag beantwoord ik nu uw vragen.